Náð sé með yður og friður frá Guði föður og Drottni vorum Jesú Kristi. Amen.
Sú von er sterk, hún verður eigi slökkt,
að vorið komi þó að geisi hríð.
Eins sigrar Drottinn alla ógn og stríð.
Og þó að dauðinn hremmi hart og snöggt
er hönd að baki, mild og trú og góð,
hún leiðir fram til ljóss um myrka slóð.
Þótt lán sé brothætt, lífið valt og stökkt,
er líkn í hverri raun og tári manns
því þar er Kristur, kross og páskar hans.
Og þegar hylur húmið svalt og dökkt
þinn heim og salta döggin vætir kinn
þá kemur hann og færir friðinn sinn.
Sú von er sönn, hún verður aldrei slökkt,
hún vekur þína sál við hinsta ós,
að Kristur breytir öllu’ í eilíft ljós.
Svona yrkir Sigurbjörn Einarsson biskup.
Þetta er einn af þeim mörgu og góðu nýju sálmum í nýju sálmabókinni.(Sb.679).
Áður fyrr heyrðist oft og heyrist kannski enn einkum úr munni eldra fólks: Mér leggst eitthvað til, eða okkur leggst eitthvað til. Að baki þessu orðatiltæki býr von og fyrirheit sem tilvist Guðs gefur þeim sem trúir.
Jafnvel þegar sundin virðast lokast öll af einhverskonar náttúrulegum eða mannlegum hafís, verði samt til leið. Og þegar einar dyr lokast, opnist aðrar, og líka þegar búið er að múra upp í dyragatið.
Okkur leggst eitthvað til. Dagurinn í dag kann að vera alveg ómögulegur dagur að öllu leyti. En næsti dagur verður fullur af fyrirheitum, nýr og ferskur og óbrúkaður, það verður enn af honum búðarlyktin, eins og við sögðum fyrir löngu, þegar búðarlykt var til eins og eplalykt fyrir jólin.
Mér leggst eitthvað til. Nú hefur mér lagst það til að mega predika hér í Akraneskirkju í Lionsmessu á þriðja sunnudegi í föstu. Ég ætla samt ekki að tala neitt um Lionshreyfinguna, markmið hennar og verkefni. Ég gerði það í fyrra og árið þar á undan og þar að auki starfa Lions klúbbarnir óháð trúarbrögðum, með öllum og ekki á móti neinum.
Ég held mig bara við daginn í dag, föstutímann í kirkjunni og óróleikann í heiminum og hjá fólkinu í heiminum.
Sunnudagarnir á föstutímanum hafa hver sitt nafn. Það eru gömul nöfn frá þeim tíma þegar kirkju-tungumálið var latína. Sunnudagurinn í dag, heitir : okuli,:Það merkir augu. Á því orði hófst fyrsti latínusöngur messunnar, sem er tekinn úr Davíðssálmum. Þar er ritað í íslenskri þýðingu:(Sálm.25,15.16a.20)
„Augum mínum beini ég sífellt til Drottins
því að hann leysir fætur mína úr snörunni.“
„Snú þér til mín Guð og ver mér náðugur.“
„Varðveit líf mitt og frelsa mig,
lát mig ekki verða til skammar
því að hjá þér leita ég hælis.“
Setningin: Mér leggst eitthvað til, hvílir í trausti til Guðs, sem sér.
Ég beini augum mínum til Guðs og augu hans hvíla á mér.
En dagurinn í dag hefur ekki bara yfirskrift og ábendingu um hana heldur er þetta eins og fyrr var sagt þriðji sunnudagur í föstu með sínu guðspjalli.
Þetta guðspjall sýnir okkur ljóslega þá baráttu sem Jesús stóð í gagnvart þeim sem vildu leiða hann fyrir dómara og taka hann svo af lífi. Það sem okkur þykir merkilegast í því er að það átti ekki að deyða hann af því að hann væri vondur maður sem gerði ill verk heldur af því að hann var góður maður sem gerði góð verk. En með því truflaði hann þá sem vildu ráða öllu því að þeir réðu ekki við hann. Þessi glíma einkennir þennan tíma á milli jóla og páska sem við köllum föstu.
Fastan, þessar níu vikur, eða sex vikur, eða tíminn frá öskudegi til páska, er tími til íhugunar um það að kristin trú sem við játum er í senn huglægt og andlegt ástand og líkamlegt. Fastan er tilboð um langa gönguferð í huglægum skilningi í fjörutíu daga til Jerúsalem. Gönguferð andlegrar iðju með Jesú sjálfum. Það er hin sanna fasta. Fasta er hreinsun og iðrun. Ekki matur og drykkur eða aðrar nauðþurftir, heldur tími með Kristi og tími fyrir hann. Þess vegna má orða það svo að Jesús sjálfur stigi inn á okkar veg í guðspjöllum föstunnar, svo að við getum sjálf tekið afstöðu til hans og með honum.
Þetta er tíminn til að vera - meira en annars, samferða Jesú Kristi á leið hans til Jerúsalem þar sem hann verður krossfestur, píndur og barinn, stígur niður í dauðra ríkið þar sem við eigum tímabundið öll heima, og rís síðan upp frá dauðum og hrífur okkur með sér, inn í eilífa lífið, sem ekki er bara tímabil eftir að jarðvist okkar lýkur, heldur er fyrst og fremst samfélag við hinn eilífa Guð og við frelsarann Jesú Krist.
Fastan er samleið okkar með Kristi til Jerúsalem og um leið til þeirrar samferðar sem öllum mönnum er sameiginleg og leiðir til dauða, en einnig til upprisu og eilífs lífs.
Okkur kann að finnast þetta erfiður boðskapur og hann er það.
Leiðin sem þannig er lýst ekki auðveld. Hún er full af átökum við annað afl en það sem Jesús sjálfur stendur fyrir og guðspjallið í dag greinir frá. En lífsleiðin sjálf er ekki heldur auðveld. Sem betur fer er hún oft slétt og bein og góð eins og veðrið þegar það er best en það geisa líka óveður.
Nútíminn ætlast til þess að það séu eingöngu til rökréttar afleiðingar. Gott fólk á að uppskera eins og það hefur sáð til, og hið illa á ekki að henda það, og vondir menn, jafnvel bölvaðir óþokkar, eiga ekki að ganga um heiminn eins og hinir miklu sigurvegarar, og allt gott að falla þeim í skaut.
Góð systkin. Við erum á leiðinni. Með Jesú.
Vegferðin með Jesú á leið til Jerúsalem er ekki auðveld. Er engum auðveld. Ekki bara vegna þess að það er við truflandi erfiðleika að etja, utan frá, - hver svo sem er orsök þess og hvaðan sem þeir svo koma,- heldur vegna þess að viljinn til að festa augun á veginum sem er eftirfylgd með Kristi, og horfa til hans sjálfs er okkar eigin ákvörðun og val: Að fylgja honum, frelsaranum, að læra af honum og breyta eftir orðum hans.
Páll postuli ritar í Rómverjabréfinu (12.20-21)
En „ef óvin þinn hungrar þá gef honum að eta, ef hann þyrstir þá gef honum að drekka. Lát ekki hið illa sigra þig en sigra þú illt með góðu.“
Einhvernvegin virðist sem þessi orð, Lát ekki hið illa sigra þig, en sigra þú illt með góðu, ekki eiga upp á pallborðið hjá þeim karluglum sem vilja leynt og ljóst ná heimsyfirráðum núna þessa dagana. Við munum ekki geta kennt þeim góða siði, né líklega nokkur annar. En við getum tileinkað okkur sjálfum þessa góðu lífsreglu - og verðum eiginlega að gera það til þess að farast ekki -fyrst andlega og svo líkamlega undir því fargi sem fréttir og myndir af hörmungum stríðs og blóðsúthellinga leggja á okkur og ræna okkur gleðinni og jafnvel voninni um að dagur rísi í dimmri nótt hins illa.
Góð systkin. Alveg frá því að Kain gekk út á akurinn og drap Abel bróður sinn af því að hann öfundaði hann, hefur mannkynið glímt við tilraunir sínar til að gera það sem er gott en berjast við það sem er illt. Sagan um Davíð og Golíat sem við heyrðum hér í kvöld er saga til að segja okkur að jafnvel þótt hið illa virðist óyfirstíganlegt er hægt að sigra það. Og þegar allt hefur verið lagt í rúst er hægt að byggja upp að nýju.
Við hjónin störfuðum nokkur ár í Reykjavík. Það eru 27 ár frá því að það tímabil hófst. Okkur finnst ekki vera langt síðan þá. Þegar við fórum til náms í Þýskalandi á sínum tíma þá voru aðeins 32 ár frá því að stríðinu lauk og Þýskaland var í rúst . Við kynntumst fólki sem bæði hafði tekið þátt í stríðinu og í uppbyggingunni eftir stríð. Einn þeirra var guðfræðingurinn og biskupinn Ulrich Wilkens. Til þess, ef hægt er, að styrkja vonina um að við munum sjá uppbyggingu í stað þeirrar eyðileggingar sem nú er í gangi í Úkraínu og Austurlöndum, ætla ég að vitna í texta sem hann skrifaði. Hann er svona:
„Guð minn, Guð minn, hví hefur þú yfirgefið mig“? Það var þetta - síðasta orð Krists á krossinum sem mest snart okkur nokkra unga menn af stríðskynslóðinni þegar við vorum við nám að stríðinu loknu. Við höfðum upplifað hið algjöra hrun. Vegna hinna pólitísku hörmunga sem yfir höfðu dunið var öll, fyrrum eðlileg umgjörð lífsins brotin og svívirt. Hin þunga byrði þýskrar sektar lá svo þungt á okkur, að sú hugsun að einhverntíma yrði hægt að létta henni af okkur, var jafn fjarlæg og að einhverntíma yrði hægt að skapa nýtt lífsrými í gjöreyðlögðum rústum þýskra borga.Þó fundum við ekki fyrir neinni innri uppgjöf. Þó að allt benti til þess að það væri engin leið út, þá fannst okkur, í algjörri andstöðu við það, við vera kölluð til endurnýjunar á öllum sviðum mannlegs lífs.Kjarkurinn til þess kom úr páskaguðspjallinu.Við fundum að ef það væri yfirleitt nokkur möguleiki á því að til yrði frekari saga Þýskalands sem nú var siðferðilega, stjórnmálalega og efnislega eyðilagt, þá aðeins með hjálp þess Guðs sem getur gefið nýtt líf í dauðanum miðjum. Kristur, hinn krossfesti og upprisni var hinn eini grundvöllur allrar vonar um líf í frelsi og mannlegri reisn“. Þetta skrifar Ulrich Wilkens. (Úr formála að riti hans um guðfræði Nýja testamentisins, lauslega þýtt.)
Samhengið á milli þeirra ritningartexta sem við höfum heyrt á þessu kvöldi og hins árlega ferðalags trúarinnar á föstunni, að krossi Jesú Krists og þaðan inn í birtu upprisusólarinnar og inn til eilífðarinnar- samandregið- liggur í þessum orðum sálmsins:
„Ég beini augum mínum sífellt til Drottins
því að hann leysir fætur mína úr snörunni“. (Sálm.25.15)
og í orðum Jesú sjálfs:
„Sælir eru þeir sem heyra Guðs orð og varðveita það“.(Lúk.11.28)
„Sá sem varðveitir mitt orð skal aldrei að eilífu deyja.“(Jóh.8.51)
Og eitt enn til viðbótar. Við heyrðum í pistlinum orðin sem sögð hafa verið við hverja fermingu um langan aldur og verður vonandi áfram:
„Vertu trúr allt til dauða og ég mun gefa þér kórónu lífsins“.(Opb. 2.10b)
Dýrð sé Guði, föður og syni og heilögum anda, svo sem var í upphafi er enn og verða mun frá eilífð til eilífðar. Amen
Lestrar 3.sunnudags í föstu. Lestraröð II. : Lexía: 1Sam 17.40-50 Pistill: Opb 2.8-11 Guðspjall: Jóh 8.42-51.